Persoonlijke verhalen

Sommige verhalen ontstaan uit herinneringen. Andere uit ontmoetingen, reizen of momenten die anders naar jezelf kijken. 

Op deze pagina deel ik persoonlijke verhalen over identiteit, familie, afkomst, geloof en de lessen die ik onderweg hebt geleerd.

De verhalen verschijnen onder de titel "Tussen twee werelden - meer dan mijn verleden" .

Deze verhalen zijn niet alleen een zoektocht naar het verleden alleen, maar ook naar wat wij daarvan kunnen meenemen naar de toekomst.

Tussen twee werelden - meer dan mijn verleden

Mijn zoektocht naar mijn identiteit

Ik ben opgegroeid in een huis waar twee werelden naast elkaar bestonden. Twee talen. Twee manieren van denken.

Als kind vond ik dat heel gewoon. Pas veel later begon ik te beseffen dat die twee werelden mijn manier van kijken, luisteren en reageren hadden gevormd. Ze leefden niet naast elkaar, maar voortdurend door elkaar heen.

Ik hoorde verhalen over kampen, frustraties en het gevoel niet gezien te worden. Tegelijkertijd groeide ik op in een samenleving waarin we ons moesten aanpassen aan de Nederlandse norm. Al jong leerde ik schakelen. Tussen twee culturen, twee verwachtingen en later ook tussen verschillende generaties.

Mijn ouders spraken vaak Nederlands tegen ons, Maar onderling meestal Maleis. Zo leerde ik al vroeg dat spreken niet altijd betekent dat je elkaar begrijpt.

Misschien is dat wel de reden waarom communicatie binnen ons gezin zo belangrijk is geworden. Mijn man en ik wilden oude stiltes doorbreken en bouwen aan een veilige basis voor onze kinderen. Maar ook dat ging niet zonder innerlijke stijd.

Wij behoren tot een generatie die tussen twee tijden leeft. We weten hoe het is om op te groeien zonder internet, maar ook hoe het is om te leven in een wereld vol digitale prikkels. We kennen de waarde van hard werken met onze handen én de snelheid van een maatschappij die voortdurend verandert.

Al die invloeden hebben mij gevormd, maar soms ook verward. Wie ben ik eigenlijk tussen al die lagen? Welke keuzes maak ik bewust, en welke patronen draag ik met mij mee zonder dat ik het doorheb?

Wat ik steeds meer ontdekt, is dat het verleden blijft spreken. Niet als een last, maar als een leraar. Het nodigt mij uit om bewust te kiezen. Om los te laten waar dat nodig is, grenzen te stellen wanneer dat moet, en situaties niet langer uit de weg te gaan, maar ze onder ogen te zien. 

De erfenis van het verleden

Sommige beelden uit mijn jeugd zijn nooit vervaagd.

Het moment waarop ik mijn moeder zag instorten na het bericht dat haar vader was overleden, staat nog altijd in mijn geheugen gegrift. Zelfs nu is de pijn die ik toen voelde nog intens voelbaar.

Als kind begreep ik niet wat er in haar omging. Ik zag alleen een moeder die volledig werd overspoeld door verdriet.

Pas jaren later, door de verhalen die ik van haarzelf en van anderen hoorde, begon ik langzaam te begrijpen waar dat verdriet vandaan kwam. Toch kan ik moeilijk beschrijven hoe zij haar dagen beleefde. Ze was er, maar tegelijkertijd ook weer niet. 

Ze hield van ons, daar twijfel ik niet aan. Maar voor mij persoonlijk leek haar liefde soms onbereikbaar, alsof een deel van haar voortdurend ergens anders was.

Toch is zij voor mij dé vrouw die in haar 52-jarige leven de grootste levenslessen heeft nagelaten.

Haar zoektocht naar haar identiteit is voor een deel ook de mijne geworden. Niet omdat ik naar dezelfde antwoorden zocht, maar omdat haar verleden ook mijn jeugd en mijn manier van kijken heeft gevormd. Als kind zag ik veel gebeuren zonder te begrijpen waarom. Pas toen ik ouder werd, vielen ook voor mij langzaam de puzzelstukjes op hun plaats.

Later begon ik ook te begrijpen waarom er regelmatig mensen bij ons over de vloer kwamen of bleven logeren. Als kind kon ik die gevoelens van hun aanwezigheid niet plaatsen. Het was een mengeling van angst, spanning, onbegrip, machteloosheid en verdriet, maar ook van liefde, warmte en betrokkenheid. Wanneer ik daar nu aan terugdenk en de achterliggende reden ken, raakt het mij diep. De onmacht, het verdriet en het verlangen lopen in mijn herinneringen door elkaar heen. Ook besef ik dat juist deze mensen tot de liefste behoorden die ons omringden. Hun zorg voor mijn moeder en hun betrokkenheid bij ons gezin ontroeren mij nog steeds. 

Zij deelden één groot gemis met mijn moeder: haar vader, onze opa. Een man die wij nooit echt hebben leren kennen en nooit meer hebben teruggezien. Persoonlijk denk ik dat de vele 'waarom'-vragen die mijn moeder had, eigenlijk een zoektocht voor haar waren naar antwoorden die zij haar hele leven gemist had. 

Ik heb later nog te horen gekregen dat mijn opa toen alle moeite had gedaan om zo dicht mogelijk bij mijn moeder te komen. Maar ook dat hij alles eraan had gedaan om haar mee terug te nemen naar Indonesië.

Door alles wat ik hoorde en later zelf ben gaan begrijpen, besefte ik steeds meer hoe diep de littekens kunnen zijn wanneer een ouder - al is het maar tijdelijk - afstand doet van een kind. Niet alleen het kind draagt die pijn met zich mee, maar vaak ook de ouder.

Mijn moeder zei vaak tegen ons: "Je kinderen moeten altijd op de eerste plaats komen. En jullie moeten nooit ruzie met elkaar maken." Pas veel later begon ik te begrijpen waarom die woorden zo belangrijk voor haar waren. Die woorden waren niet zomaar opvoedingsadvies. Ze kwamen voort uit haar eigen levenservaring.

Dit was één van de pijnen die zij 52 jaar met zich meedroeg en die met haar mee haar graf inging. Ook de band die zij ongeveer dertig jaar met haar biologische zussen en broertjes heeft moeten missen, is voor mij persoonlijk één van de meest leerzame erfenissen die zij ons heeft nagelaten.

Ze heeft mij geleerd om bij de keuzes die ik als moeder maakte, de betrokkenheid, aandacht en liefde voor mijn kinderen centraal te stellen. Ook eerlijkheid en verbondenheid tussen broer en zussen zijn voor mij belangrijke waarden geworden. 

Door wat ik bij mijn moeder zag en later zelf meemaakte, ben ik gaan beseffen dat emotionele wonden diep kunnen zijn. Herstel vraagt tijd, maar ook liefdevolle begeleiding.

Misschien is dat wel één van de redenen waarom ik uiteindelijk bewust de keuze maakte om als moeder elke dag thuis te zijn voor mijn kinderen.

De waarde van aanwezigheid

Mijn vader probeerde op zijn manier ons gezin bij elkaar te houden. Hij zei vaak: "Mijn gezin is nummer één!" Dat liet hij niet alleen met woorden zien. We aten samen aan tafel, maakten wandelingen en gingen regelmatig met elkaar op pad. Mijn ouders deden veel samen. Die momenten hebben mij geleerd hoe waardevol aanwezigheid en tijd voor elkaar kunnen zijn.

Toch was ook mijn vader niet volmaakt. Er waren perioden waarin hij keuzes maakte die ons gezin pijn deden. Hij kon dominant zijn, hield graag vast aan zijn eigen mening en niet alles wat hij zei kwam overeen met wat hij deed.

Juist daardoor heb ik geleerd dat je niet iemand hoeft te idealiseren om dankbaar te zijn voor wat hij je heeft meegegeven. Mijn vader leerde het belang van betrokkenheid, maar ook dat liefde voortdurend vraagt om nederigheid, vergeving en de bereidheid om aan jezelf te blijven werken.

Als ik terugkijk op mijn ouders, zie ik twee verschillende mensen met verschillende karakters, verschillende wonden en verschillende manieren om daarmee om te gaan. Van mijn moeder leerde ik hoe diep verdriet een mens kan vormen. Van mijn vader leerde ik hoe belangrijk het is om aanwezig te zijn voor je gezin. Beiden hebben mij gevormd.

Misschien is dat wel de grootste erfenis die zij mij hebben nagelaten. Het besef dat liefde niet betekent dat een leven zonder fouten is, maar dat je ondanks alles kunt blijven kiezen voor betrokkenheid, eerlijkheid en verbondenheid.

Waar het allemaal is begonnen…

Voordat mijn ouders, mijn ouders werden, waren zij zelf kinderen. Kinderen van mensen met hun eigen geschiedenis, overtuigingen, zorgen en verwachtingen voor de toekomst.

Hoe meer ik mij verdiep in mijn familiegeschiedenis, hoe vaker ik mij afvraag : wat hebben mijn ouders eigenlijk van hun ouders meegekregen?

Daarvoor moet ik nog een generatie terug. Naar mijn opa's en oma's.

Mijn beide opa's maakten deel uit van een generatie die in omstandigheden terechtkwam waar zij zelf niet volledig voor hadden gekozen. Beiden hadden gediend bij het KNIL en kwamen hun gezinnen naar Nederland, voor een verblijf waarvan lange tijd werd gedacht dat het tijdelijk zou zijn.

Wat daarna gebeurde, verliep voor beide families anders.

Over mijn opa Sem, de vader van mijn moeder, ben ik door de jaren heen steeds meer te weten gekomen. Sommige dingen vind ik terug in historische informatie; andere ken ik uit verhalen binnen onze familie. Niet iedere detail kan ik met documenten bevestigen. Toch helpen die verhalen mij om achter de geschiedenis ook de mens te blijven zien. 

Eén verhaal raakt mij bijzonder: dat bij zijn vertrek naar Indonesië één van zijn kinderen in Nederland achterbleef.

Als moeder probeer ik me soms voor te stellen wat zo'n scheiding met een ouder en een gezin doet. Ik kan niet weten wat mijn opa op dat moment precies dacht of voelde. Maar het heeft mij wel iets geleerd: achter politieke en historische gebeurtenissen gaan persoonlijke levens schuil. Besluiten eindigen niet op papier. De gevolgen ervan kunnen nog jarenlang in een gezin doorwerken.

Over oma Saar, zijn vrouw, weet ik veel minder.

En juist terwijl ik dit verhaal schrijf, realiseer ik mij hoe jammer ik dat vind. Zij maakte deel uit van dezelfde geschiedenis, stond binnen hetzelfde gezin en heeft haar eigen ervaringen gehad. Maar veel daarvan ken ik niet,

Misschien zegt ook dat iets over familiegeschiedenis. Van sommige mensen blijven documenten, verhalen en herinneringen bestaan. Van anderen blijven vooral vragen achter.

Aan de kant van mijn vader heb ik andere herinneringen.

Over mijn opa Onggo heb ik verhalen en informatie gevonden waarin verantwoordelijkheid, structuur en betrokkenheid bij de gemeenschap naar voren komen. Hoe groot zijn precieze rol in sommige gebeurtenissen is geweest, wil ik zorgvuldig blijven onderscheiden van wat later over die periode is verteld. Maar het beeld van iemand voor wie verbondenheid en verantwoordelijkheid belangrijk waren, doet mij wel nadenken over mijn vader.

Mijn vader zei vaak dat zijn gezin voor hem op de eerste plaats kwam. Samen eten, wandelen, eropuit gaan - hij probeerde de onderlinge band te bewaren. Misschien zijn sommige overeenkomsten toeval. Misschien is ook iets van generatie op generatie meegegeven. Dat kan ik niet met zekerheid zeggen. 

Maar naast mijn opa Onggo stond mijn oma Betsie.

Van haar hoef ik niet alleen uit verhalen te weten wie zij was. Met haar ben ik opgegroeid. 

Mijn herinneringen aan haar zijn alledaags - en juist daardoor waardevol.

Op zondag aten we met de hele familie bij opa en oma. Iedereen was bezig en vooral de schoondochters hielpen in de keuken. Oma praatte in mijn herinneringen niet veel. Ik herinner mij haar vooral als iemand die altijd bezig was.

In de berging van hun huis maakte ze loempia's die op de braderie werden verkocht. Ze kookte, naaide kleding en maakte bruidsjurken voor de vrouwen binnen de familie. Ook maakte ze Molukse klederdracht. Bij culturele gelegenheden stond ze naast mijn opa en waren muziek, kleding en traditionele dansen die zorgvuldig werden georganiseerd.

Als kind stond ik daar niet bij stil. Het was gewoon mijn oma.

Nu ik ouder ben, kijk ik daar anders naar.

Ik zie een vrouw die misschien niet veel woorden nodig had om iets door te geven. In haar handen zaten vaardigheden, zorg en een stukje cultuur. Door te koken, te naaien, te maken en aanwezig te zijn, hield ook zij iets in stand.

Niet iedereen draagt een familiegeschiedenis met woorden. Sommigen dragen het met hun handen.

En misschien heb ik daar vroeger veel meer van meegekregen dan ik besefte.

Wanneer ik naar mijn vier grootouders kijk, zie ik geen vier perfecte mensen. Ik zie mensen die ieder op hun eigen manier probeerden verder te leven met de omstandigheden waarin zij terecht waren gekomen.

Bij de één zie ik strijd en overtuiging. Bij de ander verantwoordelijkheid en verbondenheid. Bij oma Betsie herinner ik me zorg, creativiteit en het bewaren van tradities. En bij oma Saar blijft voor mij een lege plek met vragen over een vrouw die ongetwijfeld ook haar eigen verhaal heeft gehad.

Hun kinderen - mijn ouders - begonnen niet bij nul.

Ook zij namen dingen mee uit het gezin waarin zij waren opgegroeid: eigenschappen, gewoonten, overtuigingen, misschien ook verdriet en dingen waarover nauwelijks werd gesproken. Vervolgens brachten zij een deel daarvan weer mee in het gezin waarin ik ben opgegroeid.

En uiteindelijk kom ik daarmee bij mezelf.

Hoeveel van wat ik belangrijk vind, is werkelijk bij mij begonnen? Mijn behoefte aan familie en verbondenheid. Mijn plezier in het maken en creëren. Mijn nieuwsgierigheid naar mensen en hun verhalen. Mijn behoefte om te begrijpen waar wij vandaan komen.

Ik zal nooit precies kunnen aanwijzen wat van wie afkomstig is. Maar misschien hoeft dat ook niet. 

Wat mijn grootouders mij vooral leren, is dat we meer erven dan namen, foto's en familieverhalen. Wij krijgen ook voorbeelden mee van hoe mensen omgaan met verandering, verlies, verantwoordelijkheid en met elkaar.

Niet alles daarvan hoeven we verder te dragen.

Sommige patronen mogen bij het verleden blijven. Andere dingen zijn juist het bewaren waard.

Misschien is dat wel de erfenis die ik aan mijn eigen kinderen wil doorgeven: ken waar je vandaan komt, begrijp wat mensen voor jou hebben gedragen, maar kies bewust wat je zelf verder wilt meenemen.

Want het verleden kunnen we niet veranderen. Maar wat we ervan leren en wat we doorgeven aan de volgende generatie, daar hebben we wél invloed op.

© 2023 -2026 Naïda van der Zijde -Gayamu

Heb je een gedachte of ervaring die je wilt delen? Je bent van harte welkom. Reacties worden met zorg gelezen en handmatig geplaatst.